Alleen educatieve marktanalyse. Geen financieel advies.

Zes maanden na het begin van de crisis verschuift de druk voorbij de Straat zelf — naar alternatieve routes, voorraden en geraffineerde brandstoffen.

De Straat van Hormuz blijft zwaar verstoord. Maar zes maanden na het begin van de crisis wordt een groter probleem zichtbaar: ook de alternatieve routes, voorraden en raffinagesystemen die de wereldwijde energiemarkt draaiende hielden, komen onder druk te staan.

Al maanden staat de Straat van Hormuz centraal in de wereldwijde energiecrisis. Voor het huidige conflict liep ongeveer een vijfde van de mondiale olie- en LNG-stromen door deze smalle zeestraat tussen Iran en Oman.

Vandaag is dat verkeer nog maar een fractie van het normale niveau.

Op 17 september registreerden voorlopige gegevens van Kpler slechts vier goederenschepen die de Straat passeerden. Het tien-daags gemiddelde lag op 16. Eerder die week daalde het aantal dagelijkse passages tot slechts drie of vier schepen.

Sommige schepen varen met hun AIS-transponders uitgeschakeld. Daardoor ligt het werkelijke aantal passages waarschijnlijk hoger, maar de richting is duidelijk: het normale commerciële scheepvaartverkeer door Hormuz is nog steeds niet teruggekeerd.

Het Internationaal Energieagentschap beschrijft het conflict in het Midden-Oosten als de grootste verstoring van de olieaanvoer in de geschiedenis van de wereldwijde oliemarkt. Tegelijk waarschuwt het IEA dat AIS-data voorzichtig moeten worden geïnterpreteerd vanwege donkere passages, GPS-storingen en AIS-spoofing.

Olie blijft stromen — maar tegen een prijs

Het opvallende is dat het wereldwijde energiesysteem niet tot stilstand is gekomen.

Saudi-Arabië, de VAE en andere Golfproducenten zoeken al maanden naar manieren om Hormuz te omzeilen. Saudische olie kan via de East-West Pipeline naar de Rode Zee worden vervoerd. De VAE beschikken over pijpleidingcapaciteit richting Fujairah, buiten de Straat. Ook ship-to-ship transfers bij Oman zijn steeds belangrijker geworden.

Deze maatregelen hebben een nog grotere aanbodschok voorkomen.

Maar ze vervangen de normale Golfexporten niet.

Volgens het IEA bedroegen de olie-exporten uit de Golf in augustus ongeveer 13 miljoen vaten per dag, bijna de helft van het niveau van vóór de oorlog. Meer dan 10 miljoen vaten per dag aan productiecapaciteit in de Golf lag in augustus nog stil.

Dat is terug te zien in de prijzen. Brent sloot op 18 september op $104,87 per vat, terwijl Amerikaanse WTI eindigde op $100,30.

Toch vertellen ruwe-olieprijzen maar een deel van het verhaal.

De echte krapte verschuift naar downstream

De druk wordt steeds zichtbaarder bij geraffineerde producten zoals diesel.

Volgens het IEA liggen de exporten van geraffineerde producten en LPG uit de Golf nog altijd bijna 60% onder het niveau van februari. De export van diesel en gasolie uit de regio bedroeg in augustus gemiddeld ongeveer 390.000 vaten per dag, iets meer dan een kwart van het niveau van vóór de oorlog.

Amerikaanse dieselprijzen stegen begin september tot het equivalent van meer dan $200 per vat. Raffinagemarges bereikten uitzonderlijke niveaus doordat raffinaderijen buiten de Golf moeite hebben om het weggevallen aanbod te compenseren.

Dat is belangrijk, want een economie draait niet rechtstreeks op Brent-olie.

Vrachtwagens hebben diesel nodig. Vliegtuigen kerosine. Fabrieken grondstoffen. Schepen bunkerbrandstof. Boeren brandstof voor machines.

Een vat ruwe olie op de verkeerde plek is niet hetzelfde als bruikbare energie die aankomt waar consumenten die nodig hebben.

Daarom verandert deze crisis geleidelijk van een puur olie-aanbodprobleem in een logistiek en raffinageprobleem.

De ontsnappingsroutes worden kwetsbaar

Er is nog een zorgwekkende ontwikkeling.

De routes die juist bedoeld waren om Hormuz te omzeilen, komen zelf onder druk te staan.

De Saudische East-West Pipeline en het exportsysteem aan de Rode Zee werden cruciaal nadat het verkeer door Hormuz instortte. Verstoringen rond Yanbu hebben Saudi-Arabië al gedwongen de exportplannen aan te passen.

Aramco zal naar verwachting in september en oktober ongeveer 60 miljoen vaten verplaatsen via Golfexporten en ship-to-ship transfers bij Sohar in Oman.

Tegelijk nemen de spanningen rond de Straat Bab el-Mandeb toe.

Deze waterweg verbindt de Rode Zee met de Golf van Aden en is een andere cruciale route voor energie tussen het Midden-Oosten, Europa en Azië.

Op 17 september werden 23 goederenschepen geregistreerd die Bab el-Mandeb passeerden, tegenover een tien-daags gemiddelde van 26.

Het risico is duidelijk.

Als Hormuz beperkt blijft en ook de route via de Rode Zee minder betrouwbaar wordt, verliest de wereld niet alleen één belangrijke scheepvaartroute. Dan komen ook de alternatieven die het systeem draaiende hielden onder druk.

De buffer wordt kleiner

Misschien is het belangrijkste cijfer niet de olieprijs.

Het is 507 miljoen vaten.

Zoveel zijn de wereldwijd waargenomen olievoorraden sinds februari gedaald, volgens het IEA. Alleen al in augustus verdwenen nog eens 95 miljoen vaten uit de voorraden.

Die voorraden fungeerden als schokdemper.

Ze maakten het mogelijk om olie te gebruiken die al geproduceerd was, terwijl productie en scheepvaart in het Midden-Oosten werden verstoord.

Maar voorraden kunnen niet onbeperkt blijven dalen.

En dat maakt september anders dan het begin van de crisis.

De wereld heeft zich opmerkelijk goed aangepast aan een uitzonderlijke verstoring. Nieuwe routes zijn gecreëerd. Tankers hebben hun gedrag aangepast. Producenten buiten de Golf hebben hun aanbod verhoogd. Strategische en commerciële voorraden zijn aangesproken.

Maar elke aanpassing kent grenzen.

Zes maanden na het begin van de crisis blijft Hormuz zwaar beperkt, ligt de productie in de Golf ver onder normaal, worden tekorten aan geraffineerde producten steeds belangrijker en staan ook de routes die Hormuz moeten omzeilen onder toenemende druk.

De energiecrisis gaat daarmee een andere fase in.

De vraag is niet langer alleen of de Straat van Hormuz gedeeltelijk open kan blijven.

De vraag is hoe lang het wereldwijde energiesysteem zo ver van normaal kan blijven functioneren.

Bronnen

  • International Energy Agency — Oil Market Report, September 2026
  • International Energy Agency — Middle East Maritime Chokepoints Shipping Monitor
  • Reuters — Strait of Hormuz shipping traffic update, 18 September 2026
  • Reuters — Saudi Aramco export and ship-to-ship transfer update, 18 September 2026

Disclaimer: HormuzEye biedt uitsluitend educatieve en informatieve marktanalyse. Deze content is geen financieel advies, geen beleggingsadvies en geen koop- of verkoopaanbeveling. Oliemarkten zijn volatiel en geopolitieke gebeurtenissen kunnen snel veranderen. Doe altijd je eigen onderzoek en raadpleeg een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je beleggingsbeslissingen neemt.